Een vergeten schoolboek? Wij brengen het wel even. Een ruzie met een vriend? Wij nemen contact op met die ouder. Een moeilijke opdracht? Wij helpen alvast. Een probleem op school? Wij bellen de mentor. Een kind dat vastloopt? Wij springen bij.
Niet omdat we onze kinderen niet zelfstandig willen maken. Integendeel. We willen juist dat het goed met ze gaat. We willen voorkomen dat ze verdriet hebben, falen, buiten de groep vallen of zichzelf tekortdoen. Dus helpen we, heel vanzelfsprekend. Soms zonder er zelfs bij stil te staan.
Want als jij iets in een paar minuten kunt oplossen waar je kind al een half uur mee worstelt, waarom zou je dat dan niet doen? Als jij met één telefoontje een probleem kunt oplossen, waarom zou je je kind daar dan zelf mee laten worstelen? Als jij kunt voorkomen dat je kind een fout maakt, waarom zou je dat risico dan nemen?
Omdat er in dat worstelen, proberen en opnieuw beginnen iets belangrijks kan ontstaan. Namelijk de ervaring: ik kan dit zelf.
Wanneer helpen overnemen wordt
Er is natuurlijk helemaal niets mis met helpen. Onze kinderen hebben ons nodig. Soms is een schoolboek brengen gewoon een schoolboek brengen. Soms heeft een kind hulp nodig om een ingewikkelde situatie te overzien. En soms is een ouder precies degene die even naast een kind moet staan en zegt: “Kom, ik help je.”
Het gaat dus niet om minder betrokken zijn. Het gaat om iets anders. Om de vraag: Wanneer help ik mijn kind en wanneer neem ik iets van mijn kind over?
Want dat verschil kan klein zijn. Je kind vertelt dat het ruzie heeft met een vriend. Je eerste neiging is misschien om te vragen wat er precies is gebeurd en vervolgens zelf contact op te nemen met die andere ouder. Maar wat gebeurt er als je eerst vraagt: “Wat zou jij hiermee willen doen?” Of: “Wil je dat ik met je meedenk?” Dan blijf je dichtbij. Maar je laat de verantwoordelijkheid waar die hoort. Bij je kind.
We willen zo graag voorkomen dat het moeilijk wordt
Misschien is dat wel een van de lastigste dingen aan ouderschap. We zien onze kinderen worstelen en voelen bijna automatisch de neiging om het lichter voor ze te maken. We willen hun verdriet verzachten, hun teleurstelling voorkomen, hun fouten beperken en hun onzekerheid wegnemen.
We willen ze behoeden voor dat gevoel van: Ik weet het even niet. Natuurlijk komt dat voort uit liefde, maar kinderen kunnen niet leren dat ze iets aankunnen als ze nauwelijks de kans krijgen om te ervaren dat ze iets aankunnen. Zelfstandigheid ontstaat niet doordat een kind nooit ergens moeite mee heeft. Juist niet.
Zelfstandigheid groeit wanneer een kind merkt: Dit vind ik lastig, ik weet even niet hoe, ik maak een fout, ik baal, ik probeer het opnieuw en uiteindelijk lukt het me. Of misschien lukt het niet. En dan leert een kind óók iets belangrijks: ik kan het verdragen als iets niet lukt.
“Ik ben er als je me nodig hebt.”
Dat vind ik een heel andere boodschap dan: “Laat maar, ik doe het wel.” In het eerste geval zeg je eigenlijk: Ik vertrouw erop dat jij iets kunt proberen en als je mij nodig hebt, ben ik dichtbij. In het tweede geval neem je het probleem over. Misschien zonder dat je dat bedoelt. En een kind kan daar ongemerkt de boodschap uit halen: Als iets moeilijk wordt, moet ik het blijkbaar niet zelf proberen. Of: Mijn ouders weten beter wat ik moet doen. Of zelfs: Ik kan dit waarschijnlijk niet.
Dat is natuurlijk niet wat je wilt meegeven. Je wilt juist dat je kind steeds steviger op eigen benen komt te staan, maar daarvoor is soms ruimte nodig. Ruimte om te proberen, ruimte om te twijfelen, ruimte om fouten te maken en ja, ook ruimte om het soms even helemaal verkeerd te doen.
Dat vraagt ook iets van ons
Want een stapje terug doen klinkt makkelijker dan het soms is. Je ziet je kind stuntelen met een opdracht en je weet precies hoe het moet. Je ziet dat je kind een bericht typt waarvan jij denkt: Oei, zou je dat nou wel zo sturen? Je hoort dat je kind een afspraak heeft gemaakt die jij zelf nooit zo zou hebben aangepakt. En je voelt de neiging om in te grijpen. “Zal ik het even voor je doen?” “Zal ik even bellen?” “Geef maar, ik weet wel hoe dit moet.” Juist dat kleine moment waarop je je eigen neiging even kunt parkeren is zo waardevol. Niet omdat je kind het allemaal alleen moet uitzoeken, maar omdat je jezelf de ruimte geeft om eerst te kijken.
Wat kan mijn kind zelf? Waar heeft het mij werkelijk voor nodig? En misschien nog wel belangrijker: Kan ik verdragen dat het anders gaat dan ik zou doen? Want ook dát hoort bij loslaten. Je kind mag leren op een manier die niet altijd jouw manier is.
Van oplossen naar naast je kind staan
Misschien hoeft de vraag daarom niet te zijn: “Hoe zorg ik ervoor dat mijn kind dit probleem oplost?” Maar: “Hoe kan ik naast mijn kind staan terwijl het dit zelf leert dragen?” Dat kan soms betekenen dat je een vraag stelt. “Wat denk jij dat je kunt doen?” Of: “Wil je dat ik meedenk of wil je het eerst zelf proberen?” Of heel simpel: “Ik ben er als je me nodig hebt.”
Je laat daarmee iets belangrijks voelen: Je hoeft het niet alleen te doen. Maar óók: Ik vertrouw erop dat je zelf iets kunt. Dat is precies de combinatie die kinderen nodig hebben. Niet volledige vrijheid, niet alles uit handen nemen, maar verbinding én ruimte.
Soms is niets doen juist heel veel doen
We denken bij goed ouderschap misschien snel aan zorgen, regelen, beschermen en oplossen. Maar soms zit goed ouderschap juist in het tegenovergestelde. In even niets doen. Niet meteen bellen, niet meteen appen, niet meteen naar school, niet meteen een oplossing aandragen, maar blijven zitten. Luisteren. Een vraag stellen. En het ongemak even laten bestaan.
Totdat je kind zelf een stap zet. En misschien denk je dan: Waarom heb ik dit niet eerder gedaan? Of juist: Wat ontzettend moeilijk vind ik dit. Allebei is oké. Want ook wij leren hierin.
Ouderschap is niet een kunstje dat je eenmaal beheerst. Het is steeds opnieuw zoeken. Wanneer neem ik over? Wanneer laat ik los? Wanneer heeft mijn kind mij nodig? En wanneer heeft mijn kind vooral mijn vertrouwen nodig?
Liefde is niet alles uit handen nemen
Misschien is dat wel een van de moeilijkste vormen van liefde. Niet altijd zorgen dat het goed gaat, maar je kind leren dat het ook kan omgaan met momenten waarop het níét goed gaat.
Dat het een fout mag maken. Dat iets spannend mag zijn. Dat het soms mag vastlopen. Dat het even niet weet hoe en dat het daarna weer verder kan. Want uiteindelijk willen we toch niet dat onze kinderen ons voor ieder probleem nodig hebben?
We hopen dat ze op een dag zelf keuzes kunnen maken. Voor zichzelf kunnen opkomen, hulp durven vragen wanneer dat nodig is en kunnen zeggen: “Dit vind ik moeilijk, maar ik ga het proberen.” Daar begint zelfstandigheid.
Niet bij een kind dat alles alleen moet doen. Maar bij een kind dat weet: ik hoef het niet alleen te doen, maar ik kan wel steeds meer zelf. Dat is de mooiste balans die we als ouder kunnen zoeken. Niet steeds vóór onze kinderen uit lopen om de weg vrij te maken. Niet achter ze aan blijven lopen om alles op te vangen, maar ernaast. Dicht genoeg om er te zijn en ver genoeg om ruimte te geven. Soms is een stapje terug precies de hulp die je kind nodig heeft.
Merk je dat helpen, loslaten en vertrouwen binnen jullie gezin steeds opnieuw zoeken blijft?
Soms helpt het als iemand een stukje met jullie meeloopt en samen kijkt naar wat er nodig is om weer ruimte en vertrouwen te ervaren. Lees meer over mijn gezinscoaching.
